Καλά, εσύ αγόρασες νωρίς: γιατί άραγε μειώνονται τώρα τα spread;

Πράγματι το τελευταίο χρονικό διάστημα τα spread, δηλαδή το "καπέλο" στα επιτόκια των ελληνικών ομολόγων σε σχέση με τις μέσες τιμές της Ευρωζώνης και κυρίως των γερμανικών ομολόγων, έχει πέσει και φαίνεται να σταθεροποιείται σε πιο λογικά επίπεδα. Πώς ερμηνεύεται αυτή η μείωση; Είναι αποτέλεσμα "χρηστής" δημοσιονομικής πολιτικής; Έρχεται σα συνέπεια της βελτίωσης της πιστοληπτικής φερεγγυότητας της χώρας; Τέλος πάντως πώς μπορεί κάποιος να εξηγήσει την ευμενή αυτή εξέλιξη;

Καταρχήν να εντοπίσουμε κάποια παράδοξα που ίσως μας βοηθήσουν να αποκρυπτογραφήσουμε την κατάσταση. Όταν τα spread είχαν πάρει την ανιούσα, στους πρώτους 2-3 μήνες του 2009, η δημοσιονομική κατάσταση της χώρας δεν ήταν τόσο κακή όσο σήμερα ή για να το πούμε ορθότερα δεν ξέραμε ότι είναι τόσο κακή. Ουδείς, ή εν πάσει περιπτώσει πολύ ολίγοι, είχαν εικόνα των πραγματικών μεγεθών. Το Γενάρη και το Φλεβάρη ούτε "τρύπα" υπήρχε στα έσοδα του προϋπολογισμού, ούτε οι δαπάνες είχαν αυξηθεί και γενικώς όλοι εγνώριζαν ότι τα πράγματα ναι μεν δεν είναι τόσο ανθηρά αλλά όχι και στο χάλι αυτό το οποίο σήμερα γνωρίζουμε. Παρόλα αυτά τα spread ανέβαιναν τότε κι ΟΧΙ σήμερα που τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα.

Επίσης, τότε που ανέβαιναν τα spread, η Ελλάδα δεν είχε ακόμη τεθεί υπό το καθεστώς επιτήρησης της Κομισιόν. Το παράδοξο όμως είναι ότι από τότε που μπήκε σε επιτήρηση τα spread άρχισαν να μειώνονται. Όταν δηλαδή βεβαιώθηκε η μειωμένη πιστοληπτική ικανότητα της χώρας τα spread ... υποχώρησαν! Είναι να μην τρελλαίνεσαι;

Πώς λοιπόν μπορεί ο κοινός νους του κριτικά σκεπτόμενου πολίτη να βρει άκρη και λογική σε όλη αυτήν την παλάβρα. Υπάρχει όμως ένα δεδομένο που δεν πρέπει να μας διαφεύγει και το οποίο βλέπω να λάμπει δια της απουσίας του από την ερμηνευτική φαρέτρα πολλών "εμβριθών" άρθρων - ακόμη και του οικονομικού τύπου. Πρόκειται για τη διαπίστωση ότι το spread άρχισε να υποχωρεί περίπου όταν το Υπουργείο Οικονομικών άρχισε να εξαντλεί το δανειακό του πρόγραμμα για το 2009. Φέτος, όπως είναι γνωστό, η Ελλάδα δανείστηκε εμπροσθοβαρώς - σε απλά ελληνικά βγήκε νωρίς στην αγορά να πουλήσει ομόλογα. Έτσι, ήδη στα τέλη Απριλίου η κυβέρνηση είχε υπερκαλύψει σχεδόν όλο το δανειακό πρόγραμμα για το 2009.

Η κυβέρνηση, την επιλογή της αυτή δημοσίως την αιτιολογεί λέγοντας ότι βγήκε νωρίς στις αγορές για να αποδείξει ότι μπορεί εύκολα να αντλήσει αυτά τα ποσά και δεν έχει τίποτε να φοβηθεί (πράγμα που θα γινόταν ούτως ή άλλως κι όχι επειδή είναι πιστοληπτικά φερέγγυα αλλά επειδή πλήρωνε χρυσά επιτόκια στους δανειστές της). Επίσης, η δεύτερη αιτιολόγηση που προέτεινε προς την κοινή γνώμη είναι ότι φοβόταν επιδείνωση της κρίσης αργότερα το 2009 και ήθελε να προλάβει τις αγορές πριν αυτές σφίξουν ακόμη περισσότερο τις πιστωτικές στρόφιγγες κεφαλαίων.

Η πρώτη αιτιολόγηση δεν έπεισε κανέναν άλλον πλην αυτών που επιμένουν να βλέπουν την πολιτική με όρους γηπεδικού τσαμπουκά. Η δεύτερη αιτιλόγηση αποδεικνύεται ότι εδραζόταν σε εσφαλμένες προβλέψεις και εκτιμήσεις, διότι τα spread υποχωρούν και η διαθεσιμότητα κεφαλαίων αρχίζει να βελτιώνεται οριακά ή να μένει στάσιμη - πάντως δεν επιδεινώθηκε.

Το πρακτικό αποτέλεσμα όλων αυτών των επιλογών είναι ότι η Ελλάδα, σπεύδοντας να δανειστεί πρόωρα, χρυσοπλήρωσε ούτε ένα, ούτε δύο, ούτε τρία, αλλά 47 δισ.€. Ότι δανειστεί από δώ και στο εξής θα είναι από τα ρέστα της - τα χοντρά ποσά τα δανείστηκε ήδη. Αυτό το ήξεραν οι "αγορές" (ο Θεός να τις κάνει αγορές!) και έσπευσαν με συντονισμένες κινήσεις από πολύ νωρίς (ήδη από τις αρχές Γενάρη) να αυξήσουν τα spread ώστε να αυξήσουν τα κέρδη τους από τα υψηλά επιτόκια. Αυτό έγινε με βρώμικους τρόπους. Τη Δευτέρα έβγαινε μια αξιολόγηση ή μια έκθεση από κάποιον "ανεξάρτητο" οίκο που καταβαράθρωνε την Ελλάδα ως αφερέγγυα οικονομία και την Παρασκευή ο ίδιος οίκος και τα φιλαράκια του κατέφθαναν ασμένως στα γκισέ των τραπεζών να αγοράσουν τα ομόλογα της υπό πτώχευση Ελλάδας.

Το παιχνίδι που παίχτηκε καταμεσής της κρίσης στην πλάτη του δημόσιου χρέους ήταν πολύ χοντρό αλλά ο κόσμος δεν το έχει ακόμη συνειδητοποιήσει. Το πρόβλημα βεβαίως δεν είναι ο κόσμος αλλά το πολιτικό κριτήριο (ή η έλλειψη αυτού) από την πλευρά των πολιτικών. Δύο τινά συνέβησαν. Ή τα πολιτικά επιτελεία ήταν αφελή και ανίκανα να σταθμίσουν τις καταστάσεις και τις αρπακτικές ορέξεις των Σάυλοκ με τους οποίους ενίοτε συνεστιάζονται στο Λονδίνο, στη Γενεύη και τελευταία στο Πάπιγγο, είτε ήξεραν τι παίζεται και απέναντι σ' αυτό που διαδραματιζόταν ή έκαναν τον Κινέζο ή ενεργά συνέπραξαν στην έκδοση των πιο ακριβοπληρωμένων, αλλά και χρυσοφόρων γαι τους τραπεζίτες, 47 δισ.€ που γνώρισε αυτή η χώρα.

Τώρα που τα πήρανε, ποιος ασχολείται με τα spread; Ουδείς. Ούτε Standard & Poor's ούτε Credit Suisse ούτε Moody's ούτε κανείς τους. Δεν τα χρειάζονται πια. Γι αυτό και πέσανε. Ξεπουλήσανε και κατεβάσανε ρολά. Αλλοίμονο σε όσους αγόρασαν νωρίς. Όμως, κορόιδα και τράπεζες πάνε μαζί... (από κοντά και τα λαμόγια βέβαια). Ηθικόν δίδαγμα: Σπεύδε τοΧ(ρ)έος.

Δείτε και προηγούμενες σχετικές αναρτήσεις του Ερέτη, για να μην πει κανείς ότι τα λέω όψιμα κι εκ των υστέρων: (18 Ιαν.), (21 Ιαν.), (21 Ιαν. β'.), (27 Ιαν.).

Τα παπαγαλάκια του Σίτυ και η ενισχυμένη .. κελαϊδίνη

Συνεχίζονται επίμονα, ίσως και έμμονα, οι επιθέσεις από το τραπεζικό κατεστημένο του Σίτυ και τους κονδυλοφόρους του εναντίον των περιφερειακών οικονομιών της Ευρωζώνης. Ο Economist στις 22/01 και οι Financial Times στο χθεσινό τους φύλλο, επανέλαβαν τις πληκτικές πλέον, αλλά και υπολογισμένα υστερόβουλες, "παπαγαλιές" που συνηθίζουν τον τελευταίο καιρό.

Γιατί όμως τα έντυπα μιας χώρας με έλλειμμα στο 7,5% (!), καλπάζον χρέος και εξίσου καλπάζουσα ανεργία να κόπτονται για το φτωχό, και στα μάτια τους "ανυπόληπτο", ευρωπαϊκό νότο; Δεν τους αρκούν τα δικά τους προβλήματα και θέλουν να λύσουν και τα προβλήματα των "άξεστων" Ελλήνων, των "κατεργάρηδων" Ιταλών, των "επηρμένων" Ισπανών, των "βραδύνοων" Πορτογάλων και των "ενοχλητικών" Ιρλανδών; Δεν νομίζω ..

Επίσης, δεν νομίζω ότι πράγματι επιθυμούν την "εξυγίανση" των οικονομικών δομών αυτών των χωρών. Αυτό που πράγματι εποφθαλμιά το άπληστο κατεστημένο του Σίτυ αυτή τη στιγμή είναι ο κορβανάς του δημόσιου δανεισμού. Γιατί δεν ασχολούνται με την Πολωνία, τη Λιθουανία, τη Λεττονία, τη Ρουμανία όπου τα προβλήματα είναι πολύ οξύτερα και βαθύτερα; Η απάντηση είναι απλή όσο και κυνική: Διότι ο δημόσιος δανεισμός των χωρών αυτών δεν είναι εγγυημένος από την ΕΚΤ!

Ας αφήσουν λοιπόν τις εγγλέζικες πονηράδες διότι ο κόσμος δεν τρώει κουτόχορτο, κι όσο για τους ίδιους να πάψουν να κορδώνονται γιατί δεν είναι τόσο σμαρτ και μπρίλιαντ όσο νομίζουν. Αυτό που καίει τους τύπους με τα γκρι κουστούμια είναι να κρατηθούν τα spread φουσκωμένα στις χώρες αυτές ώστε να μπορούν να κερδοσκοπούν πάνω στο δημόσιο χρέος. Δηλονότι, να συνεχίσουν να κάνουν αυτά που έκαναν με τα κάθε λογής hedge funds, με τα διάφορα futures, με τα ποικιλώνυμα derivatives και όλα τα παραφερνάλια της χρηματιστικής πλεονεξίας. Όμως, με όλα αυτά τα δημοσιεύματα αποσκοπούν να πιέσουν την ΕΚΤ για μια ρητή και κατηγορηματική δέσμευση περί εγγύησης των χρεών των χωρών αυτών.

Τόσο παράσιτα είναι, που δεν τόχουν σε τίποτα να σπερμολογούν τα περί χρεωοκοπίας μόνο και μόνο για να τους εγγυηθεί κάποιος ότι θα συνεχίσουν να οδηγούν Bentley, θα αγοράσουν δεύτερο εξοχικό στη Ριβιέρα, και θα αντικαταστήσουν τα καμένα stock options με .. bond options. Όπως δηλαδή έκαψαν τόσες και τόσες επιχειρήσεις προς χάριν της δικής τους καλοπέρασης, όπως μοίραζαν αισιοδοξία στις αγορές μόνο και μόνο για να κερδοφορούν πάνω στην ελπίδα, έτσι και τώρα η άπατη απληστία τους αλλά και η αλάθητη οσμή τους τους οδηγεί στο επόμενο θήραμα: τις περιφερειακές οικονομίες της ευρωζώνης, οι οποίες επειδή δεν είναι και πολιτικά ισχυρές όπως η Γερμανία και η Γαλλία, μπορούν να υποβληθούν στα εκφοβιστικά γαυγίσματα των σαρκοβόρων ροτβάϊλερ του Σίτυ.

Μετά την υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας και της Πορτογαλίας την περασμένη εβδομάδα από τη Standard & Poor's, το αγγλοσαξωνικό κατεστημένο του χρήματος - αυτοί οι αχόρταγοι Σάυλοκ που ανέθρεψε στα σπλάχνα του ο μονεταρισμός - δεν αποσκοπούν μόνο στη διατήρηση των παράλογα υψηλών spread. Θέλουν να συμπαρασύρουν την ΕΚΤ σ' ένα βρώμικο δικό τους παιχνίδι: να την βάλουν ν' αγοράσει τα παλιά ομόλογα των χωρών αυτών που το Σίτυ έχει στα χέρια του για να πάνε μετά οι τύποι με τα γκρι κουστούμια και τις Bentley και ν' αγοράσουν τα καινούργια ομόλογα με τις πολύ υψηλότερες αποδόσεις. Και το διακύβευμα γι αυτούς δεν είναι τόσο η Ελλάδα με τα 40 δις € που θα δανειστεί σε ομόλογα. Είναι κυρίως η Ιταλία, αλλά και οι άλλες χώρες, που οσονούπω θα βγουν στις αγορές χρήματος για τα μεγάλα ντηλς. Αυτό τους κόφτει και τρέχουν πανικόβλητοι να ταΐσουνε μ' ενισχυμένη κελαϊδίνη τα πληρωμένα παπαγαλάκια τους στον Economist και στους σομόν FT. Ας τους ταΐσουνε. Πάντως εμείς το κουτόχορτο τόχουμε κόψει!

Τι λένε οι γεροντολόγοι για τον ευρωπαϊκό μονεταρισμό και τα .. παραπληγικά επιτόκια

Ίσως να είναι αλήθεια ότι κάθε παρεμβατική πολιτική έχει και τη δική της γεροντική ασθένεια. Αν δεχτούμε ότι κατά τη γήρανσή της, στη δεκαετία του 1970, η Κεϋνσιανή παρέμβαση εκδήλωσε την ασθένεια του στασιμοπληθωρισμού (stagflation, λεκτικό σύμμικτο του stagnation και του inflation), τότε ποια θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι η αντίστοιχη ασθένεια που ο (ευρωπαϊκός) μονεταρισμός φαίνεται να εκδηλώνει στα γεράματά του;

Νομίζω πως ένα βασικό σύμπτωμα αυτής της ασθένειας δεν είναι άλλο από αυτό που βλέπουμε να συμβαίνει εδώ και λίγο καιρό στα διεθνή επιτόκια του κρατικού δανεισμού. Ας σηκώσουμε λοιπόν για λίγο το κεφάλι πάνω από τη φουρτουνιασμένη θάλασσα που μας έχει ζώσει κι ας προσπαθήσουμε να δούμε κατά που κείται η στεριά. Τι το πολύ παράξενο συμβαίνει αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη; Είναι μάλλον απλό. Καταρχήν βρισκόμαστε σε μία περίοδο που το βασικό παρεμβατικό επιτόκιο της ΕΚΤ κινείται πολύ χαμηλά για τα δεδομένα της Ευρωζώνης, ενώ ΗΠΑ και Ιαπωνία έχουν ήδη προσεγγίσει μηδενικά επιτόκια. Από την άλλη πλευρά, η κατάσταση αυτή δεν αποτελεί στιγμιαίο και παροδικό λόξυγγα των διεθνών χρηματικών κινήσεων, αλλά κατά πάσα πιθανότητα θα είναι κάτι παρατεταμένο και σίγουρα θα διαρκέσει για όλο το 2009, ίσως και το πρώτο μισό του 2010. Για το μετά βλέπουμε, μιας και προβλέψεις πέραν του 18μήνου στο επικρατούν κλίμα δεν είναι δυνατόν να γίνουν. Επιπλέον αυτών, ο πληθωρισμός είναι βέβαιο ότι δεν αποτελεί κίνδυνο - τουναντίον μάλιστα, ο "κίνδυνος" στην τρέχουσα συγκυρία είναι ο αποπληθωρισμός.

Παρόλα ταύτα όμως τα spread φουσκώνουν, το κόστος του κρατικού δανεισμού για πολλές χώρες ανεβαίνει , και μαζί του συμπαρασύρει και τον ιδιωτικό δανεισμό των νοικοκυριών. Πώς είναι δηλαδή δυνατόν με το παρεμβατικό επιτόκιο της ΕΚΤ στο 2% ένα κράτος να δανείζεται με 4% ή 5%; Αυτά θα έπρεπε να είναι επιτόκια στεγαστικών δανείων των νοικοκυριών, κι όχι επιτόκια κρατικού δανεισμού! Όσο παράξενο κι αν ακούγεται, εντούτοις συμβαίνει. Σουρρεαλιστική δεν είναι πλέον η αναπαράσταση της πραγματικότητας, αλλά η ίδια η πραγματικότητα.

Μήπως λοιπόν αυτή η ανωμαλία, αυτή η διαστροφή στην οποία επιδίδεται το μονεταριστικά δομημένο σύστημα διαχείρισης της χρηματικής οικονομίας, αποτελεί σύμπτωμα που μαρτυρά και την ασθένεια που θα γονατίσει το μονεταρισμό στα γεράματά του; Στο γηρασμένο Κεϋνσιανισμό χάλασε η παλάντζα ανεργίας-πληθωρισμού. Όμως εδώ, στην ευρωπαϊκή εκδοχή του μονεταρισμού, αρχίζει και χαλάει η παλάντζα επιτόκια-ζήτηση. Συνέπεια αυτού είναι ότι το υψηλό κόστος του κρατικού δανεισμού συμπαρασύρει και τον ιδιωτικό, με αποτέλεσμα η μείωση των επιτοκίων να μην μπορεί να επιδράσει αυξητικά στη ζήτηση κι έτσι να περνάμε σε ύφεση, στασιμότητα, και οσονούπω σε αποπληθωρισμό αναντάμ παπαντάμ.

Όπως τότε προέκυψε ο νεολογισμός "στασιμοπληθωρισμός" έτσι και τώρα θα πρέπει, φοβούμαι, να επινοήσουμε ένα νέο όρο για τη λεκτική σήμανση αυτού του φαινομένου που συνδέεται άμεσα με τα παραπληγικά επιτόκια ενός ύστερου και λιμνάζοντος ευρωπαϊκού μονεταρισμού. Πώς σας ακούγεται το "στασιμοδανεισμός", το "deflagnation", ή ακόμη και το "στασιμοκοπία" κατά το .. "stagruptcy"; Εφιαλτικό ..

Η ρευστότητα παροχεύεται στο εξωτερικό. Δώστε ομόλογα στο λαό!

Έκλεισε σήμερα η προσφορά των 5ετών ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου. Αν και το Δημόσιο ζητούσε 4-5 δις € η πρόσκληση προσέλκυσε πολύ περισσότερα κεφάλαια, συνολικά 7 δις €, από τα οποία το Δημόσιο θ' απορροφήσει τελικά 5,5 δις €. Βεβαίως, το αυξημένο "ενδιαφέρον" των επενδυτών προκύπτει από το πολύ υψηλό επιτόκιο το οποίο κλείδωσε στο 5,5%. Έτσι το spread ή καλύτερα το "καπέλο" στους τόκους που θα κληθούν να πληρώσουν οι έλληνες φορολογούμενοι είναι ένα επιπλέον 2,6% από το μέσο επιτόκιο της ευρωζώνης ή 3,25% παραπάνω από το γερμανικό DBR.

Το ενδιαφέρον, όσο και επιζήμιο, στοιχείο και αυτής της έκδοσης είναι ότι το 60% των ομολόγων αγοράστηκε από ξένους οίκους. Υπενθυμίζεται ότι 70% των εντόκων γραμματίων τελικής αξίας 3,15 δις € που δημοπρατήθηκαν πριν λίγες μέρες επίσης κατέληξαν στο εξωτερικό. Έτσι, από τα 8,6 δις € που συνολικά το Δημόσιο άντλησε στις δύο εκδόσεις τίτλων που έκανε μέσα στο 2009, τα 5,47 δις € αγοράστηκαν από οίκους του εξωτερικού. Δεδομένου ότι, όπως έχουμε πει σε προηγούμενα post, οι ξένοι οίκοι χρησιμοποιούν τα χρεώγραφα αυτά ως εγγυήσεις για την άντληση ρευστού από την ΕΚΤ, οι αρνητικές συνέπειες για την Ελλάδα είναι διπλές. Διότι, και αναγκάζεται να πληρώνει πολύ υψηλότερα επιτόκια αλλά και εκπατρίζονται οι εγγυήσεις διευκολύνοντας τη ρευστότητα όχι στην Ελλάδα αλλά σε άλλες χώρες.

Όπως έχουμε ξαναπεί η λύση είναι η ΕΘΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΕΟΥΣ. Να δανειστεί το ελληνικό Δημόσιο από τους Έλληνες πολίτες κατά πρώτον, και τις ελληνικές τράπεζες κατά δεύτερον ώστε η ρευστότητα να γίνει αισθητή στο εσωτερικό. Τα δε ομόλογά τους να μπορούν να τα χρησιμοποιούν οι έλληνες πολίτες ως μελλοντική αποπληρωμή στη σύναψη επαγγελματικών, στεγαστικών κτλ δανείων με τις τράπεζες. Λύσεις υπάρχουν! Η δε ΕΚΤ πρέπει να τις εγγυηθεί, αλλιώς θα καταντήσει κι αυτή ένα αστείο της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Νέα ενημέρωση 23/01/2009: τα τελικά στοιχεία της εκκαθάρισης για τα ομόλογα των 5,5 δισ. € αναπροσαρμόζουν το μερίδιο που αγόρασαν ελληνικοί οίκοι από 40% σε 54% του συνόλου. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ανατροπή αυτή έγινε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή πριν κλείσει το βιβλίο προσφορών, όταν η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι οι τράπεζες θα μπορούν να μεταπωλήσουν τα ομόλογα σε ιδιώτες (ως δήθεν "λαϊκά ομόλογα") σε τιμή και απόδοση που θα ορίσουν αυτές!
Έτσι, το σύνολο των τίτλων που έχουν πωληθεί στο εξωτερικό το 2009 ανέρχεται σε 4,73 δισ. € αντί των 5,47 δισ. € που αναφέρεται στο αρχικό post. Πάντως για να κρατάμε και λογαριασμό, μέχρι αυτή τη στιγμή το 55% του συνόλου των χρεωγράφων που εκδόθηκαν μέσα στο 2009 από το ελληνικό Δημόσιο αγοράστηκαν από οίκους του εξωτερικού.

Εντείνονται οι επιθέσεις των κερδοσκόπων κατά της περιφέρειας της Ευρωζώνης: καπέλα στα επιτόκια!

Η σπεκουλάτσια με θύμα τις περιφερειακές οικονομίες της Ευρωζώνης εντείνεται όπως είχαμε προβλέψει. Προχθές, η Standard & Poor's υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα και της Ισπανίας. Παράλληλα, υπενθυμίζουμε ότι η Standard & Poor's έχει αναθεωρήσει την προοπτική της Ιρλανδίας και τη μετέτρεψε από "σταθερή" σε "αρνητική". Όπως ήταν αναμενόμενο, και στις δύο περιπτώσεις το αποτέλεσμα ήταν ν' αυξηθεί το spread στα επιτόκια. Έτσι για τα δεκαετή ομόλογα οι Ιρλανδοί πλέον θα δανείζονται με "καπέλο" 2,03%, ποσοστό το οποίο ενδεχομένως και να αυξηθεί εάν οι κερδοσκόποι αποφασίσουν, όπως έκαναν με τη Ελλάδα, να "ρίξουν" στην αγορά ομόλογα παλαιοτέρων εκδόσεων που έχουν στα χέρια τους προκειμένου να πέσει η τιμή τους και άρα ν' αυξηθούν οι αποδόσεις. Καλώς ήλθατε στο "Πιλοποιείον της Ευρωζώνης".

Spread σημαίνει και .. βούτυρο: στο ψωμί τίνος όμως;

Αν τρώτε με Άγγλους και σας πουν "Can you pass the spread" το πιθανότερο είναι ότι απλά σας ζητούν να τους "περάσετε" το βούτυρο και μάλλον δεν σας ρωτούν αν η Ελλάδα μπορεί να περάσει το τεστ των επιτοκίων των κρατικών ομολόγων. Αν πάλι οι Άγγλοι με τους οποίους συντρώγετε τυγχάνει να είναι τραπεζίτες τότε ίσως να εννοούν και το δεύτερο. Αλλά αν είσαστε τόσο "φτασμένοι" για να συνεστιάζεστε με Άγγλους τραπεζίτες, αφενός θ' ανθιστείτε αμέσως για ποιο spread σας μιλάνε, αφετέρου βέβαια .. δεν θα χάνετε το χρόνο σας διαβάζοντας αυτό το μπλογκ. Ας έχει όμως ..

Η σημερινή φλυαρία μου αφορά την κερδοσκοπική και αρπακτική πλέον συμπεριφορά που αναπτύσσει το διεθνές αλλά και ευρωπαϊκό τραπεζικοχρηματιστικό κεφάλαιο απέναντι στις πιο ευάλωτες οικονομίες της Ευρωζώνης οι οποίες τυγχάνει να είναι και χώρες της πρώην αλλά κα νυν ευρωπαϊκής περιφέρειας (Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιρλανδία κτλ.). Το εξοργιστικό δε χαρακτηριστικό αυτής της συμπεριφοράς είναι ότι εκμεταλλεύονται τη συγκυρία ποντάρωντας συνειδητά πλέον στις φοβίες και ανασφάλειες που γεννά μια τόσο βαθιά κρίση όσο η τωρινή.

Δεν συμμερίζομαι την άποψη που λέει ότι η επίθεση αυτή κατά των "αδύναμων κρίκων" είναι μια σχεδιασμένη επίθεση εναντίον της Ευρωζώνης και του Ευρώ, μόνο και μόνο επειδή την ιστορία την άρχισαν οι Financial Times ή επειδή κυκλοφόρησαν φήμες ότι ο Gordon Brown άρχισε να καλοκυττάζει το Ευρώ, ούτε φυσικά γιατί η Ισλανδία θέλει εδώ και τώρα να ενταχθεί στην Ευρωζώνη. Σε περιόδους κρίσης, και μάλιστα βαθιάς κρίσης, ποιος παίρνει ρίσκα με μακρόπνοες στρατηγικές; Αρπαχτές όμως γίνονται - για να μην πω ότι ΜΟΝΟΝ αρπαχτές γίνονται.

Μην ξεχνάμε ότι η πιστοληπτική υποβάθμιση της Ελλάδας και η επαπειλούμενη υποβάθμιση Ιρλανδίας, Ισπανίας, Πορτογαλίας είναι μια κίνηση που συνεπάγεται υψηλά κέρδη για τα τραπεζοπιστωτικά ιδρύματα. Όπως είπαμε και σε προηγούμενα posts η πιστοληπτική υποβάθμιση σημαίνει διεύρυνση του spread στα επιτόκια που δίνει το Κράτος όταν πουλάει ομόλογα για να δανειστεί ρευστό, άρα μεγαλύτερα κέρδη για αυτούς που αγοράζουν αυτά τα ομόλογα - δηλαδή τις τράπεζες.

Και η Γαλλία υπερέβη την οροφή του 3% του δημοσιονομικού ελλείμματος αλλά ούτε υποβαθμίστηκε, ούτε σε επιτήρηση τέθηκε από τη Standard & Poor's. Αντιθέτως, η Ελλάδα με έλλειμμα πολύ κοντά στο όριο υποβαθμίστηκε, ενώ η Ιρλανδία της οποίας το έλλειμμα (τώρα στο 6,5%!) κυριολεκτικά εκτοξεύθηκε μέσα στο 2008 από 1,6 δις € σε 12,7 δις € κι αναμένεται να φτάσει σε 16,5 δις € (περίπου 10%!!) απλώς τέθηκε σε επιτήρηση από τη Standard & Poor's. Η δε Ιταλία ας μην ξεχνάμε έχει χρέος 106% του ΑΕΠ και η Ελλάδα 94%.

Η υποβάθμιση καθώς και η απειλή της υποβάθμισης είναι μια επιδρομή στα δημόσια οικονομικά των ευάλωτων (πολιτικά και οικονομικά) χωρών της περιφέρειας της Ευρωζώνης και συντονίζεται από τους προσοδοθήρες των διεθνών τραπεζών οι οποίοι όμως είναι οι πρωταίτιοι της κρίσης. Αντί να πληρώνουν για την κρίση, πληρώνονται απ' αυτήν. Κι όχι μόνο αυτό: απαιτούν να πληρωθούν ακόμη περισσότερο! Δεν τους φτάνει το βούτυρο που το δημόσιο χρέος βάζει πάνω στο ψωμί τους, τώρα ζητούν και μαρμελάδα! Αργότερα και χαβιάρι...

The name of the game is: πλιάτσικο και σπέκουλα στα δημόσια οικονομικά. Οι κερδοσκοπικές κινήσεις των τραπεζικών αρπακτικών έγιναν ιδιαίτερα αισθητές τις τελευταίες μέρες στη χώρα μας. Με το που το Ελληνικό Δημόσιο ανακοίνωσε ότι θα προσφέρει 5ετή ομόλογα αξίας 4 δις € οι διεθνείς τράπεζες έριξαν σωρηδόν στην αγορά τα παλιότερα 5ετή που είχαν για να ρίξουν την τιμή του ομολόγου και άρα να αυξήσουν την απόδοση. Με την σπεκουλαδόρικη αυτή κίνηση υπολογίζεται ότι προξένησαν επιπρόσθετη επιβάρυνση των τόκων που θα κληθούν να πληρώσουν οι έλληνες φορολογούμενοι κατά 0,5% ετησίως. Κατά τ' άλλα η Κυβέρνηση είπε ότι η έκδοση των νέων 5ετών ομολόγων θα είναι "κοινοπρακτική" και ανάδοχοι θα είναι ... ποιοι άλλοι; η Barclays, η HSBC, η Citibank και η Εθνική. Και το τραγικότερο όλων βέβαια είναι ότι τα χρήματα αυτά (όπως και τα 2,5 δις € που η Κυβέρνηση εισέπραξε την προηγούμενη εβδομάδα από τα έντοκα γραμμάτια που δημοπράτησε) θα πάνε όλα για αναχρηματοδότηση παλιότερου χρέους που λήγει τέλη Ιανουαρίου: δηλαδή πληρώνουμε τις τράπεζες και την επομένη το πρωΐ παμε για να μας ξαναδανείσουν το ποσό που πληρώσαμε! (χώρια το διάφορο).

Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι ότι φέτος, και παρά τα ιστορικά χαμηλά επιτόκια της ΕΚΤ, η Ελλάδα (και άλλες χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας) θα δανειστούν με επιτόκια ομολόγων που θα είναι ίδια με αυτά που επικρατούσαν πριν την εισαγωγή του ευρώ το 1999.

Το ερώτημα λοιπόν που λογικά προκύπτει είναι τι είδους προστασία προσφέρει το ευρώ και η Ευρωζώνη; Πρακτική προστασία εννοώ, όχι τα έπεα πτερόεντα των ευρωπαιολόγων. Γιατί φερ' ειπείν η Γερμανία να δανείζεται με 1,5% και η Ελλάδα με 4%-4,5% (1,5% + spread 250-300 μονάδων βάσης);

Μα θα μου πείτε ότι η προστασία έγκειται στο γεγονός ότι η ΕΚΤ εγγυάται πως τα ομόλογα αυτά θα πληρωθούν βρέξει χιονίσει, ακόμη κι αν, ο μη γένοιτο, μια χώρα χρεωκοπήσει. Μα αν είναι έτσι προκύπτει το εξής μείζον θέμα: στο βαθμό που το επιτόκιο του δημόσιου δανεισμού εκφράζει το βαθμό επισφάλειας, και στο βαθμό που η επισφάλεια είναι μηδενική αφού η ΕΚΤ τριτεγγυάται εξ ολοκλήρου την πληρωμή των ομολόγων στους "επενδυτές", γιατί τα επιτόκια κρατικού δανεισμού στην Ευρωζώνη να διαφέρουν μεταξύ τους; 'Η γιατί αυτό το spread να μην κυμαίνεται εντός πολύ αυστηρών, στενών ορίων όπως συμβαίνει με τα κριτήρια της ΟΝΕ (έλλειμμα, χρέος κ.τ.λ.), π.χ. το spread να μην μπορεί να κινηθεί πέραν του συν-πλην 0,5%;
Διότι διαφορετικά είναι σα να λέμε ότι η τιμή του ευρώ είναι άλλη στη Γερμανία, άλλη στην Ιρλανδία, άλλη στην Ιταλία, άλλη στην Κύπρο. Αν όμως είναι έτσι το κοινό νόμισμα δεν είναι τελικά και τόσο .. κοινό.
Γιατί λοιπόν να υπάρχει το spread εντός της Ευρωζώνης; Έχει κάποιο νόημα που δεν βλέπω; Ή εξυπηρετεί άλλες σκοπιμότητες;
Μα θα μου πείτε αν δεν υπάρχει το spread πάνω στα ομόλογα των κρατών πώς θα αλοιφτεί το spread πάνω στο ψωμί των τραπεζών; Διότι πέραν τούτου, δεν βλέπω κάτι άλλο...